Rechercher dans ce blog

samedi 12 janvier 2019

Mày Lại Về "Ăn Tết"

Lời dẫn:
Trần Văn Lương là người thông thạo Hán Nôm, ông làm rất nhiều thơ chữ Hán. Nhưng khi làm thơ tiếng Việt, thơ ông vẫn trong sáng. Hoàn toàn vắng bóng những từ ngữ của cái ở đây tạm gọi là "tiếng Việt 1975".

Dạo:

     Giang san đã bán cho Tàu,
Người về "ăn Tết" có đau tấc lòng?


Cóc cuối tuần:

Mày Lại Về "Ăn Tết"

(Mượn lời người còn kẹt lại VN nói với đứa bạn đã từng vượt biên và đã từng mang danh "tỵ nạn")

Tao mới biết mày luôn về "ăn Tết",
Nhưng mày hằng trốn biệt chẳng tìm tao,
Vì ngại tao túm áo hỏi tại sao
Mày không nghĩ đến đồng bào đất nước.

Hãy nhớ lại vài chục năm về trước,
Khi Việt nam vừa được Mỹ bang giao,
Mày đã quên lời thề thốt đêm nao,
Vội lén lút xé rào về "ăn Tết".

Tao bắt gặp, mày bèn thề sống chết,
Rằng về đây, cương quyết chỉ một lần,
Mục đích là để thăm viếng người thân,
Và cải táng mộ phần cho bố mẹ.

Nhìn mắt mày rưng lệ,
Tao phân vân rồi khe khẽ mủi lòng,
Thầm nghĩ ai chưa quên hẳn giống dòng,
Ắt còn có chút gì không đến nỗi.

Sau lần đó, mỗi thằng đi một lối,
Tưởng mày đà biết nghĩ tới quê cha,
Có ngờ đâu những lời nói thiết tha
Ngày xưa đó hóa ra là láo hết.

Tao đau lòng được biết,
Bấy lâu nay, hễ Tết đến Xuân về,
Mày hầu bao rủng rỉnh ghé "thăm quê",
Lo đàn đúm hả hê không biết mệt.

Tao nghe nói, có năm gần trước Tết,
Mày lên đồ lính trận thiệt oai phong,
Xuống Bolsa, hùng dũng giữa đám đông,
Hô chống Cộng, trông vô cùng lẫm liệt.

Nhưng sau đó, khi Sài Gòn đón Tết,
Bỗng có mày về lê lết ăn chơi,
Sáng la cà, chiều du hí khắp nơi,
Thỉnh thoảng lại giở trò chơi "từ thiện".

Đám bè bạn xưa theo mày vượt biển,
Đã lắm thằng giờ hiện ở nơi đây,
Cùng mày luôn họp thành lũ thành bầy,
Đêm trác táng, ngày no say "thoải mái".

Tao nhớ mãi, lần đầu mày trở lại,
Mày vẫn còn ái ngại một vài phân,
Nhưng ngày nay mày ắt đã quen dần
Nên mặt mũi càng câng câng vênh váo,

Khác hẳn lúc năm xưa mày đã bảo,
Chỉ về đây để báo hiếu mẹ cha,
Nhân tiện thăm bè bạn với thăm nhà,
Trước khi phải rời xa quê mãi mãi.

Mày xui xẻo giờ bị tao gặp phải,
Chẳng sượng sùng, còn lải nhải biện minh,
Nào đi xa nên nhớ quá quê mình,
Nào tiếng gọi gia đình không dám cãi!

Mày có biết khi xênh xang trở lại,
Mày vô tình đã làm hại quê hương,
Đã góp phần nuôi dưỡng bọn bất lương,
Đưa đất nước vào con đường hủy diệt.

Chuyện quá khứ mày đà quên hết tiệt,
Quên vợ con mày chết ở Biển Đông,
Quên những ngày trại tỵ nạn long đong
Khúm núm sợ phật lòng thằng gác Thái.

Tao chỉ hỏi lần này rồi mãi mãi
Quyết sẽ không gặp lại bản mặt mày,
Đứa chối từ thân phận để về đây
Đạp lên nỗi đắng cay toàn dân Việt.

Mày có thấy thường dân bị đánh giết,
Khách trên đường chỉ liếc mắt rồi thôi,
Vẫn thản nhiên, vẫn phớt tỉnh nói cười,
Nhân tính của người thời nay thế đó!

Mày có thấy bầy công an cán bộ
Bắt con dân yêu nước bỏ vô tù,
Bao nhà nông tài sản bị tịch thu
Chỉ còn biết ngậm căm thù, nuốt lệ?

Mày có thấy đám đầu xanh tuổi trẻ,
Trai rạc rài chẳng kể đến ngày mai,
Gái bán rao trinh tiết tận nước ngoài?
Đấy, hy vọng cùng tương lai nước Việt!

Mày có thấy năm nay về "ăn Tết",
Bắc đến Nam, nhốn nháo Chệt đầy đường,
Trong lòng mày có thoáng chút buồn thương
Cho vận mệnh của quê hương đất nước?

Hay mày vẫn còn vênh vang như trước,
Kệ quê nhà, miễn mày được vui chơi,
Được rượu chè cùng trai gái thảnh thơi,
Mặc nước mất vào tay người dị tộc?        

                          x
                      x       x

         Thêm một lần Bắc thuộc,
Leo lét buồn ánh đuốc giữa đêm đen.

                Trần Văn Lương
                   Cali, 1/2019
























samedi 29 décembre 2018

@ artificial intelligence




English
artificial intelligence
Français
intelligence artificielle
中文
nhân công trí năng
tiếng Việt
trí tuệ nhân tạo
tiếng Việt
(đề nghị khác)
trí khôn nhân tạo
ghi chú


Xem thêm: từ vị tiếng Việt Internet

































@ big data




English
big data
Français
big data, mégadonnées
中文
cự lượng tư liệu , đại số cứ
tiếng Việt

tiếng Việt
(đề nghị khác)
dữ kiện khổng lồ
ghi chú



Xem thêm: từ vị tiếng Việt Internet



























@ algorithm



English
algorithm
Français
algorithme
中文
toán pháp , kế toán trình tự
tiếng Việt
thuật toán, giải thuật
tiếng Việt
(đề nghị khác)
quy trình
ghi chú


Xem thêm: từ vị tiếng Việt Internet





















jeudi 27 décembre 2018

gạo thơm, chả giò và phở



Ở Paris từ hơn ba chục năm nay, vào các siêu thị của Tàu, hầu như không còn thấy ghi tiếng Việt nữa. Chỉ toàn là tiếng Pháp và tiếng Hoa thôi.

Vài năm sau 1975, những siêu thị Tàu lan tràn như nấm. Lớn nhất là Tang Frères và Paris Stores. Cái tiệm bán thực phẩm kì cựu cho người Việt ở Place Maubert bị đè bẹp thảm thương, chỉ còn là hai căn nhà trệt, khách cũ lèo tèo.

Trong mấy năm đầu sau 1975, thực phẩm, rau trái... trong những tiệm Tàu còn ghi tiếng Việt. Nhưng người ta để ý thấy những từ ngữ tiếng Việt ở đây đã bắt đầu theo lối XHCN rồi. Chẳng hạn, người mua đọc "Gạo thơm cao cấp" thay vì "Gạo thơm thượng hảo hạng" như ở Sài Gòn xưa.




Nhưng sau đó,  không kèn không trống, những bảng ghi tên hoặc chỉ dẫn bằng tiếng Việt bỗng biến đi đâu hết. Tình trạng, cho đến năm nay 2018, vẫn y như vậy: chỉ thấy ghi tiếng Hoa và tiếng Pháp.

Ấy thế mà hôm nay, theo bà xã mua thức ăn cho ngày lễ cuối năm (Saint-Sylvestre), tôi bỗng ngạc nhiên thấy rất nhiều người Pháp lăng xăng chỉ trỏ chọn lựa những bịch chả giò. 


Nhìn sơ qua, có đến cả chục nhãn hiệu khác nhau. Có điều đáng chú ý là, trên những bịch chả giò này, đều có đề tiếng Việt hẳn hoi, chẳng hạn: "Nems au poulet".

Hà hà, mấy chữ Tàu, chắc các ông tây bà đầm ít ai hiểu!

Chợt nhớ vào khoảng mấy năm gần đây, hình như mấy quán ăn Tàu có phần không đông khách so với những tiệm ăn món Việt. Mà người ta cũng nhận thấy trên cửa kính vào các quán ăn Tàu bây giờ đều dán bảng với chữ "Phở" to tướng. Các bạn thử bước vào xem: Ta, Tây và Tàu ở trong đó đang húp phở sùm sụp, với đủ cả hành, ngò và ớt. 





















Lời bàn Tiếng Việt

Từ 1975 trở đi, tiếng Việt bị tiếng Tàu lấn áp, không phải riêng trong nước thôi, mà còn lan tràn ra ngoài nước, nơi có nhiều người Việt sinh sống.

Nhưng về các món ăn, người Tàu vẫn phải dùng tiếng Việt. Vì nhiều món ăn của người mình được ưa chuộng hơn các món Tàu, và khách sành ăn chỉ biết đến tên qua trung gian tiếng Việt.



Bánh mì sandwich kiểu Việt Nam, bò bún, nem, phở... làm giàu bộn bạc cho người Tàu khắp nơi trên thế giới.



Nguyễn Trãi, Quốc Âm Thi Tập



[bài 22] (Ngôn chí 21/21)
Chẳng hay rắp rắp đã bốn mươi,
Ngày tháng bằng thoi một phút cười.
Thế sự người no ổi tiết bảy,
Nhân tình ai ỏ cúc mồng mười.
Thuyền chèo đêm nguyệt sông biếc,
Cây đến ngày xuân lá tươi.
Phú quý chẳng tham thanh tựa nước,
Lòng nào vạy mỗ hơi hơi.


Chú thích

(022.4) : <từ cổ> quan tâm đến, đoái đến (xem J. F. M. Génibrel ỏ: dédaigner, ne faire aucun cas de). 

 
Ngẫm ngợi

Nguyễn Trãi (1380-1442) lên 40 tuổi năm 1420, tham gia cuộc kháng chiến chống quân Minh, dưới quyền lãnh đạo của Bình Định Vương Lê Lợi trong 10 năm trời (1418-1427), đưa đến thành công. Nguyễn Trãi là người viết bài Bình Ngô đại cáo
(...)
Vì họ Hồ chính sự phiền hà, để trong nước nhân dân oán hận. Quân cường Minh đã thừa cơ tứ ngược, bọn gian tà còn bán nước cầu vinh. Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ. Chước dối đủ muôn nghìn khoé, ác chứa ngót hai mươi năm. Bại nhân nghĩa nát cả càn khôn, nặng khóa liễm vét không sơn trạch. Nào lên rừng đào mỏ, nào xuống biển mò châu; nào hố bẫy hươu đen, nào lưới dò chim trả. Tàn hại cả côn trùng thảo mộc, nheo nhóc thay! quan quả điên liên! Kẻ há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy no nê chưa chán. Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục dịch cho vừa. Nặng nề về những nỗi phu phen, bắt bớ mất cả nghề canh cửi.
Ðộc ác thay! trúc rừng không ghi hết tội,
Dơ bẩn thay! nước bể khôn rửa sạch mùi,
Lẽ nào trời đất tha cho; ai bảo thần nhân nhịn được.







mercredi 28 novembre 2018

big data


photo Le Point N°2412, 22/11/2018

Trong cuốn sách "21 bài học cho thế kỉ XXI" (*), nhà tư tưởng Yuval Noah Harari cho rằng tương lai loài người trong vũ trụ ngày càng chịu sự khống chế không thoát khỏi của kĩ thuật sinh họckĩ thuật tin học (tiếng Pháp: biotech, infotech).



Kết hợp những khám phá mới về sinh học với hiệu năng của môn Trí khôn nhân tạo (tiếng Pháp: intelligence artificielle; tiếng Anh: artificial intelligence), người Nhật bắt đầu thử nghiệm nhiều công trình về robot quan trọng trong những lãnh vực: giáo dục, thông tin truyền hình, hoạt động chăm sóc người già, v.v.



Trung Quốc cũng vừa thiết lập một hệ thống dữ kiện khổng lồ (big data) nhằm mục đích kiểm sát đời sống toàn thể nhân dân (tiếng Pháp: cybersurveillance).



Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố rất tự hào về quy trình (tiếng Pháp: algorithme) dùng trong hệ thống này, có khả năng nhận ra mặt 1 người trong số 1 tỉ người.



Hiện tại, đã có 200 triệu máy quay hình trên khắp lãnh thổ Trung Quốc, ngày đêm theo dõi từng cử chỉ đi đứng của mỗi người dân nơi công cộng. Con số máy quay hình sẽ lên tới 300 triệu vào năm 2020; ngân quỹ phí tổn dự trù cho hệ thống này là 30 tỉ đô-la.



Tuân theo những tiêu chuẩn do nhà cầm quyền định sẵn, mỗi công dân Trung Quốc, tùy theo "đường đi nước bước" trong cuộc sống hằng ngày, sẽ được cộng thêm hay trừ bớt một số điểm vào "chỉ số xã hội" của mình. Chẳng hạn, người nào qua đường trái phép sẽ bị hệ thống cai quản big data xử phạt trừ điểm tức khắc.



Nhà cầm quyền Trung Quốc rêu rao rằng hệ thống này nhằm khuyến khích đức "thành tín" 誠信 (chéngxìn), sẽ đem lại một xã hội an toàn và giúp cho đời sống nhân dân hạnh phúc hơn lên.






Lời bàn tiếng Việt



Hình như tuyệt đại đa số người dân Trung Quốc chưa ý thức được về một guồng máy cai trị tinh vi đang chụp lên đầu họ, từ lúc mở mắt chào đời cho đến khi xuống lỗ.

Họ không biết rằng cái quy trình trí khôn nhân tạo kia có khả năng tiên liệu mọi ý đồ tập họp biểu tình chống đối,  cho phép công an cảnh sát nhà nước kịp thời ngăn chặn, đối phó, đàn áp chẳng nương tay.

Ngoài ra, về cái chiêu bài "thành tín" (chéngxìn), người ta tự hỏi: Nếu kĩ năng Trí khôn nhân tạo tiến xa hơn nữa, "đọc" ra được cả tư tưởng trong đầu của Tập Cận Bình, thì không biết ông ta được bao nhiêu điểm cho cái "chỉ số xã hội" của ông?




Chú thích

(*) 21 Lessons for the 21st Century, Yuval Noah Harari.